نقش بیومکانیک پا و فشارهای پنهان در شکست درمان زخم پای دیابتی
وقتی زخم درمان میشود اما دوباره برمیگردد. در این مقاله به نقش بیومکانیک پا و فشارهای پنهان در شکست درمان زخم پای دیابتی خواهیم پرداخت.
مقدمه | چرا بعضی زخمها خوب میشوند اما دوباره باز میشوند؟
یکی از بزرگترین چالشها در درمان زخم پای دیابتی این است که:
-
زخم بسته میشود
-
درمان ظاهراً موفق است
-
اما بعد از مدتی دوباره عود میکند
در بسیاری از این موارد، مشکل نه عفونت است، نه قند خون؛ بلکه فشارهای مکانیکی پنهان و اختلال در بیومکانیک پا است که نادیده گرفته میشود.
بیومکانیک پا یعنی چه؟
بیومکانیک پا به بررسی:
-
نحوه راه رفتن
-
توزیع فشار وزن بدن
-
حرکت مفاصل
-
تعادل عضلات و تاندونها
میپردازد. هر اختلال در این سیستم میتواند باعث تمرکز فشار روی نقاط خاصی از پا شود.
چرا بیماران دیابتی بیشتر در معرض اختلال بیومکانیک هستند؟
بیماران دیابتی معمولاً دچار:
-
نوروپاتی محیطی (کاهش حس)
-
تغییر شکل انگشتان
-
خشکی مفاصل
-
ضعف عضلات پا
میشوند. این عوامل باعث میشود فشار بهدرستی در کف پا پخش نشود.
فشار پنهان؛ دشمن خاموش ترمیم زخم
وقتی بیمار درد را حس نمیکند:
-
روی زخم راه میرود
-
فشار را متوجه نمیشود
-
پوست فرصت ترمیم ندارد
حتی فشارهای کم اما مداوم میتوانند:
-
اپیتلیالیزاسیون را مختل کنند
-
رگسازی جدید را تخریب نمایند
-
زخم را مزمن نگه دارند
نقاط شایع فشار در پای دیابتی
بیشترین زخمها در این نواحی دیده میشوند:
-
سر متاتارسها
-
پاشنه
-
کناره خارجی پا
-
نوک انگشتان چکشی
این نقاط معمولاً محل تمرکز فشار مکانیکی هستند.
چرا پانسمان بهتنهایی کافی نیست؟
پانسمان میتواند:
-
محیط مرطوب ایجاد کند
-
از عفونت جلوگیری نماید
اما نمیتواند:
❌ فشار مکانیکی را حذف کند
❌ الگوی راه رفتن را اصلاح نماید
بدون Offloading (برداشتن فشار)، درمان زخم ناقص خواهد بود.
Offloading چیست و چرا حیاتی است؟
Offloading یعنی:
کاهش یا حذف فشار از ناحیه زخم
روشهای Offloading:
-
کفش دیابتی استاندارد
-
کفی طبی سفارشی
-
Walker یا Total Contact Cast
-
اصلاح الگوی راه رفتن
Offloading مؤثر میتواند زمان ترمیم را تا ۵۰٪ کاهش دهد.
نقش کفش نامناسب در شکست درمان
کفش نامناسب:
-
فشار موضعی ایجاد میکند
-
اصطکاک را افزایش میدهد
-
باعث عود زخم میشود
حتی کفشهای بهظاهر راحت، اگر طراحی دیابتی نداشته باشند، خطرناک هستند.
ارزیابی بیومکانیک چگونه انجام میشود؟
در کلینیکهای تخصصی:
-
بررسی الگوی راه رفتن
-
معاینه ساختار پا
-
تست فشار کف پا
-
ارزیابی دامنه حرکتی مفاصل
انجام میشود. این ارزیابیها پایه درمان اصولی هستند.
بیومکانیک و زخمهای مقاوم به درمان
زخمهایی که:
-
مکرراً عود میکنند
-
در محل ثابت ظاهر میشوند
-
با پانسمان خوب نمیشوند
تقریباً همیشه دچار فشار مکانیکی حلنشده هستند.
نقش تیم درمانی چندرشتهای
درمان موفق زخم پای دیابتی نیازمند همکاری:
-
پزشک
-
پرستار زخم
-
ارتوپد یا پودیاتریست
-
متخصص ارتوز و پروتز
است. این نگاه تیمی، درمان را کامل میکند.
توصیههای عملی برای بیماران
-
هرگز با زخم فعال روی پا فشار نیاورید
-
کفش دیابتی مناسب استفاده کنید
-
حتی در خانه پابرهنه راه نروید
-
تغییر شکل پا را جدی بگیرید
-
عود زخم را علامت هشدار بدانید
جمعبندی نهایی
درمان زخم پای دیابتی بدون توجه به بیومکانیک پا:
ناقص است
پرهزینه است
مستعد عود است
برداشتن فشار، اصلاح راه رفتن و انتخاب کفش مناسب،
بهاندازه پانسمان و دارو اهمیت دارد.
اگر زخم پای دیابتی شما مکرراً عود میکند،
ممکن است مشکل از فشارهای پنهان پا باشد.
ارزیابی بیومکانیک میتواند مسیر درمان را تغییر دهد.
پاسخ دهید